De meeste mensen weten wel dat moslims vasten. Vaak wordt er voor en tijdens de vastenmaand Ramadan veelvuldig aandacht aangegeven op het nieuws in Nederland. Maar wat houdt het vasten precies in, waarom vasten moslims en hoe verschilt dat van het vasten van christenen?
Wat houdt Ramadan‑vasten precies in?
Moslims vasten tijdens de negende maand van de islamitische maankalender, de Ramadan. Van zonsopgang tot zonsondergang onthouden ze zich van alles wat het lichaam binnenkomt: eten, drinken, roken, seksuele relaties — maar ook van liegen, roddelen en slechte gedachten . Deze onthouding is verplicht voor elke volwassen moslim, tenzij men ziek, zwanger of op reis is; dan mag men het later inhalen .
Na zonsondergang breken zij de dag met het iftār, een feestelijke maaltijd. Tegen middernacht worden extra gebeden gezegd (Tarāwīḥ) en wordt de Koran gelezen — wat de maand een sterk gevoel van gemeenschap geeft.
Waarom vasten moslims?
Volgens de Koran is vasten bedoeld om Taqwa – (Godsbewustzijn, vroomheid) – te versterken:
“O jullie die geloven, het vasten is jullie voorgeschreven zoals die het was voor hen vóór jullie, opdat jullie Godvrezend zullen worden” (2:183–185).
Het vasten moedigt aan tot meer liefdadigheid, inlevingsvermogen en spirituele reflectie. Het is dus een soort opgelegde oefening in zelfbeheersing en devotie .
Variaties en uitzonderingen
Naast de verplichte Ramadan zijn er:
- Verschillende vormen van vasten: expiatie‑vasten (kaffārah), votum‑vasten (nadhr), vrijwillige vasten (zoals op maandag/donderdag)
- Soennieten en sjiieten verschillen iets in regels of tijdstip, maar niet fundamenteel .
Christelijke vastenpraktijken
De vrijheidsbeleving
Christenen vasten niet volgens een universeel ritueel, maar vanuit verschillende tradities en intensiteiten:
- Kerkelijk vasten: veel katholieken, oosters-orthodoxen en andere christenen vasten gedurende de veertigdagentijd (Lent), de veertig dagen voorafgaand aan Pasen. Ook op woensdag/vrijdag, wordt er gevast. Er wordt dan geen vlees gegeten of men eet één maaltijd per dag.
- Strikte vasten: geen eten of drinken tot na zonsondergang, vooral in oosters-orthodoxe kerken, tot 180 dagen per jaar. Ook onthouden van allerlei andere zaken.
- Andere varianten: persoonlijke vasten (zoals Daniel-vasten), soms één of meer dagen, deels of geheel zonder maaltijd .
- Geen verplichting: Christenen worden niet verplicht te vasten, men vast uit liefde voor God en om bewuster van Zijn aanwezigheid te zijn.
Wat drijft christenen?
Het vasten kan een functie van boetedoening hebben, maar heeft in ieder geval een geestelijke functie: sober leven, solidariteit met armen, hernieuwde verbondenheid met Christus, voorbereiding op specifieke feesten.
Vergelijking: islam vs. christendom
|
Aspect |
Islam (Ramadan) |
Christendom |
|
Tijd |
Maankalender (altijd 29–30 dagen) |
Voorafgaand aan Pasen (varieert licht), altijd minimaal 40 dagen |
|
Verplichting |
Verplicht voor alle moslims (behalve uitzonderingen) |
Vrijwillig, maar sterk aanbevolen |
|
Regels |
Geen eten/drinken/sex van zonsopgang tot zonsondergang |
Varieert: alleen vleesvermijding, één maaltijd, water toegestaan, geen sex |
|
Motivatie |
Onderwerping, Taqwa, gemeenschap, mededogen |
Boete, solidariteit, voorbereiding op geestelijke perioden, toewijding aan God |
|
Publiciteit |
Uiterlijk zichtbaar: lege straten, iftar, Tarawih |
Meestal privé: “Neem olie aan je hoofd…” (Mt. 6:16–18) |
Kritiek: zoeken moslims bevestiging voor hun vasten?
Uiterlijke zichtbaarheid vs. innerlijke devotie
Tijdens Ramadan is vasten een groot openbaar ritueel: straten liggen leeg, gebouwen houden iftars, social media explodeert met hashtags. Hierdoor ontstaat de indruk dat mensen er trots op zijn — of dat ze complimenten willen oogsten.
Christenen, aan de andere kant, zijn juist aangesproken om hun vasten geheim en bescheiden te praktiseren (Mt. 6:16–18) – een indicatie dat geloof openlijk tonen riskant kan zijn.
Praktijk: individualisme of publieke goedkeuring?
Veel moslims doen mee aan vasten vanwege gemeenschapsdruk, sociale erkenning of het “Ramadan‑gevoel”.
Christenen willen dat nu juist niet. Vasten draait om de relatie van het individu met God. Complimenten van andere mensen zijn absoluut niet de bedoeling.